حکم وجوه مخلوط به حرام در بانک‌ها

از آنجایی که برخی معاملات خود بانک‌ها ربوی بوده و حرام است، این شبهه و سؤال در ذهن متدیین جامعه پیش می‌آید که: آیا افتتاح حساب و معامله با مجموعه‌ای که اموالش مخلوط به حرام است، صحیح است؟ و آیا تسهیلاتی که گرفته می‌شود، تصرف در آن جایز است؟ در این بخش با استفاده از استفتائات مراجع تقلید به این شبهه پاسخ خواهیم گفت.

سؤال: با توجه به اینکه می‌دانیم در بانک‌ها برخی معاملات حرام و یا باطل انجام می‌گیرد و درنتیجه بخشی از پول‌های بانک حرام است، آیا در این صورت پول‌های بانک حکم مجهول‌المالک پیدا می‌کند؟ و آیا جایز است انسان پول خود را در بانک پس‌انداز بکند؟

شما با انتخاب نام هر کدام از مراجع عظام تقلید می‌توانید فتاوای ایشان را ملاحظه نمایید.

فتواي حضرت امام خميني(رضوان الله تعالي عليه)

Emam

جواب: آنچه از بانک به‌دست کسى مى‌رسد حلال و جایز‌ التصرف است؛ فرقى بین آن‌ها نیست؛ مانند آنچه که از هر صاحب یدى از قبیل صاحبان تجارتخانه‌ها و کارخانه‌ها و غیر آن‌ها گرفته مى‌شود، مگر آنکه کسى یقین داشته باشد بر اینکه آنچه از بانک گرفته حرام است و یا با حرام مخلوط است و اما صِرف اینکه مى‌داند در این بانک و یا مؤسسه حرام‌هایی وجود دارد، باعث آن نمى‌شود که بگوید پس این هم که من از بانک گرفته‌ام حرام است. هرچند که احتمال دهد این مال یا پولى که گرفته، همان مال حرام باشد.[۱]


[۱]. امام خمینی، ترجمۀ تحریر‌الوسیله، ج ۴، مسائل مستحدثه، بانک‌ها، مسأله ۱.

فتواي حضرت امام خامنه‌اي(مد ظله العالي)

Khamenei

جواب: حکم مجهول المالک را ندارد و به‌طور کلی عملیات بانکى که بانکها بر اساس قوانین مصوّب مجلس شوراى اسلامى و مورد تأیید ‏شوراى محترم نگهبان، انجام مى‌دهند، بى‌اشکال است و نسبت به غیر‌بانک‌ها هم اگر در قالب یکی از عقود صحیح شرعی باشد، اشکال ندارد.[۱]


[۱]. استفتاء موجود در مؤسسه فقه اقتصادی طیبات.

فتواي آيت الله سبحاني(دامت برکاته)

Sobhani

جواب: حکم مجهول المالک را ندارد و پس‌انداز هم اشکالی ندارد.[۱]


[۱]. آیت الله سبحانی، استفتاء تلفنی از دفتر معظم‌له ۳۷۷۴۳۱۵۱-۰۲۵

فتواي آيت الله سيستاني(دامت برکاته)

Sistani

جواب: آیت الله سیستانی اجاره تصرف را به صورت عموم داده‌اند و تصرف و پس‌انداز اشکالی ندارد.‌[۱]


[۱]. آیت الله سیستانی، استفتاء تلفنی از دفتر معظم‌له ۳۷۷۱۴۱۵-۰۲۵

فتواي آيت الله شبيري زنجاني(دامت برکاته)

Shobeiri

جواب: چون اطمینان ندارید پول دریافتی از عین مال حرام است، گرفتن پول و نیز پس انداز اشکالی ندارد.[۱]


[۱]. استفتاء موجود در مؤسسه فقه اقتصادی طیبات.

فتواي آيت الله صافي گلپايگاني(دامت برکاته)

Safi

جواب: با علم به اینکه در بانک پول حلال هم موجود است در موارد شک محکوم در حلیت ست و در سپرده‌گذاری می‌توانید بانک را وکیل در معاملات شرعیه الجام کنید در این فرض سود حاصله بعد از کسر حق‌الوکاله حلال است.[۱]


[۱]. استفتاء موجود در مؤسسه فقه اقتصادی طیبات.

فتواي آيت الله مکارم شيرازي(دامت برکاته)

Makarem

جواب: اگر انسان بداند در بانک پول حلال و حرام، هر دو وجود دارد، ولى نداند پولى را که از بانک مى‌گیرد از پول‌هاى حرام است یا نه، گرفتن آن اشکالى ندارد. ولى اگر مطمئن باشد از پول حرام است، تصرف در آن جایز نیست و حکم مجهول‌المالک را دارد که باید بنابر احتیاط واجب، به اجازۀ حاکم شرع از طرف صاحب اصلى‌اش در راه خدا صدقه دهد و در این مسئله فرقى میان بانک‌هاى داخلى و خارجى، دولتى و غیردولتی نیست.[۱]


[۱]. آیت‌الله مکارم شیرازی، توضیح‌المسائل، مسئله ۲۴۲۳.

فتواي آيت الله نوري همداني(دامت برکاته)

noori

جواب: مانعی ندارد و استفاده از پولی که دریافت می‌کنید نیز اشکال ندارد.[۱]


[۱]. استفتاء موجود در مؤسسه فقه اقتصادی طیبات.

شرح کارشناسی

در پاسخ به این سؤال که تصرف در پول‌های بانک با توجه به وجود پول‌های حلال و حرام چیست؟ نظر همه مراجع عظام تقلید بر این است که اگر یقین به حرام بودن آنچه به دست مشتری می‌رسد نباشد، دریافت و تصرف در آن حلال است.

درآمدی که از راه حرام به دست آید، انسان مالک آن نمی‌شود و باید به صاحب یا صاحبان آن برگردد. با توجه به اینکه حجم زیادی از معاملات بانک‌ها به‌طور صحیح انجام می شود، درآمد حاصل از آن نیز حلال است؛

اما به علت وجود برخی معاملات حرام و ربوی، علم داریم که بخشی از این درآمد‌ها حرام است. با توجه به اینکه این درآمد حرام داخل درآمد حلال بوده و امکان جداسازی و علم به اینکه کدام بخش آن حرام است وجود ندارد، فلذا اگر مشتری وجوه خود را در بانک می‌گذارد تا بعداً برداشت کند و یا با بانک معاملات حلال و صحیح انجام می‌دهد، دریافت وجوه از بانک حلال است و تا زمانی که یقین نکند آنچه به وی پرداخت می‌شود عین همان وجوه حرام می‌باشد-که به دست آوردن چنین یقینی تقریباً غیرممکن است- گرفتن و تصرف در آن وجوه صحیح بوده و مانعی ندارد.

احکام و استفتائات پول و بانک

استفتاء/ کارمزد = مزد کار

فتوای حضرت امام خامنه‌ای(مد ظله العالی) سوال: بسمه تعالی محضر مبارک رهبر معظم انقلاب حضرت آیت الله خامنه‌ای (دام ظله) سلام علیکم با آرزوی سلامتی و طول عمر با برکت برای وجود شریف و مبارک حضرت عالی به عرض می‌رساند همانطور که استحضار دارید کادر پرستاری با تلاش‌های شبانه…

استفتاء/ خسارت تاخیر تأدیه

فتوای حضرت امام خامنه‌ای(مد ظله العالی) سوال:  بسمه تعالی محضر مبارک مقام معظم رهبری آیت الله خامنه‌ای (مد ظله العالی) نظر به اینکه ماده 12 قانون صدور چک، گرفتن وجهی به عنوان خسارت تاخیر تأدیه را مجاز می‌شمارد که لازمه آن گرفتن مبلغی بیش از اصل دین می‌باشد و از سوئی قانون…
1 از 11

حکم شرعی بیت کوین از نظر مراجع تقلید

تا زمانی که این ارز پشتوانه دقیق و روشن مثل حمایت بانک مرکزی کشور را نداشته باشد بدون پشتوانه و ارزش است و اگر اقتصاد کشور را بر اساس آنچه کارشناسان اقتصادی می گویند با پولشویی ها و دور زدن حق حاکمیت به خطر بیندازد از نظر شرع بدیهی است که دارای اشکال است.

استفتاء/ وکالت دادن بانک به فروش اقساطی سکه

سوال: سلام علیکم چنانچه استحضار دارید بانک‌ها بر اساس قانون بانکداری بدون ربا اقدام به پرداخت تسهیلات می‌نمایند. در پاره‌ای موارد مشتریان نیازمندی‌هایی همانند پرداخت پول پیش خانه، ادای دیون و... دارند که برای این موارد بجز پرداخت قرض‌الحسنه امکان استفاده از عقود اسلامی دیگر…

پرداخت وام یا تسهیلات به‌شرط سپرده‌گذاری

یکی از شیوه‌هایی که در صندوق‌های قرض‌الحسنه و نیز در برخی از بانک‌ها مرسوم شده، این است که وقتی مشتری درخواست وام قرض‌الحسنه دارد، متصدی شعبه بانک اعلام می‌کند که شما باید مبلغی را تحت قالب قرض در این بانک پس‌انداز کنید تا بعد از مدت مشخص، به شما قرض پرداخت نماید. سؤالی که پیش…

استفتاء/ قرض به شرط زیاده یا سپرده‌گذاری

شرط زیاده در قرض دو گونه است: عینی و حکمی. در زیاده عینی پرداخت کالا یا مبلغ اضافه شرط می‌شود؛ مثلا قرض دهنده می‌گوید: ده میلیون تومان به تو قرض می‌دهم به شرط اینکه یک میلیون تومان اضافه به من پس بدهی یا فلان کالایی را به من بدهی. در زیاده حکمی انجام کاری شرط می‌شود؛ مثلا…

شیوه محاسبه کارمزد وام قرض الحسنه

بانک‌ها برای محاسبه کارمزد پرداخت قرض‌الحسنه این هزینه‌ها را داخل می‌کنند: 1- هزینه تبلیغاتی که برای تشویق مردم برای افتتاح حساب قرض‌الحسنه می‌کنند؛ 2- هزینه‌های جمع‌آوری قرض 3- هزینه‌های جوایزی که به مردم پرداخت می‌کنند برای قرض دادن به بانک 4- هزینه‌های کارمندان، ساختمان، آب،…