جریمه تخلف از مفاد قرارداد

بانک تسهیلات «فروش اقساطی» را به مشتری پرداخت می‌کند و به او وکالت می‌دهد تا برای بانک کالایی را بخرد و از طرف بانک به خودش با قیمتی که اعلام می‌شود و با مدت زمان معلوم به خودش بفروشد. حال سؤال این است که الف: اگر مشتری به این وکالت عمل نکرد (یا کلاً آن را مصرف نکرد و یا در امور دیگری مانند پرداخت دیون مصرف نمود) با توجه به این که بانک با تلقی این که مشتری به وکالت عمل کرده و خرید و فروش نسیه صورت گرفته، اقساط سود و اصل تسهیلات را ماهانه از او می‌گیرد؛ حکم گرفتن و دادن این سودها چیست؟ ب: اگر بانک بعد از چند ماه متوجه تخلف مشتری از انجام این وکالت شد، با توجه به این که دیگر نمی‌تواند سودی از مشتری دریافت کند، آیا می‌تواند مبلغی را به خاطر عدم انجام تعهد و متضرر شدن بانک از این ناحیه از مشتری طلب کند؟ اگر در ضمن قرارداد با مشتری شرط کرده باشد که اگر از مفاد قرارداد تخلف کردی تو را جریمه خواهم کرد حکم چیست؟

شما با انتخاب نام هر کدام از مراجع عظام تقلید می‌توانید فتاوای ایشان را ملاحظه نمایید.

فتوای حضرت امام خامنه‌ای(مد ظله العالی)

Khamenei

جواب:

۱- غصب است و باید معادل آن را به بانک تحویل دهید.

۲- در فرض سؤال اشکال ندارد.[۱]

سؤال: مبلغی را به عنوان مضاربه جهت خرید و فروش برنج در اختیار عامل قرار داده‌ام و در متن قرارداد وظایفی را برای عامل مشخص نموده و توافق کرده‌ایم که اگر عامل از مفاد قرارداد تخلف نماید، باید معادل ۱۰ درصد اصل سرمایه را به عنوان وجه التزام تخلف از انجام تعهد به اینجانب بپردازد. نظر مقام معظم رهبری در مورد شرط وجه التزام تخلف از مفاد در ضمن عقد یا ضمن عقد خارج لازم در فرض‌های زیر را بیان فرمایید.

الف- در اثر تخلف عامل، اینجانب متضرر شده باشم.

ب- در اثر تخلف عامل، اینجانب متضرر نشده‌ام و صرفاً جهت جلوگیری از تخلف عامل و برای تنبیه عامل به دلیل تخلف از قرارداد، چنین وجهی را شرط کرده باشم.

جواب: در فرض سؤال، اشکالی ندارد.[۲]


[۱]. استفتاء اینترنتی از دفتر معظم له (استفتاء شماره: ۴۲۵۳۳۸).

[۲]. استفتاء از دفتر معظم له (استفتاء شماره: ۳۳۵۸۵۲).

فتوای آیت الله موسوی اردبیلی(رحمه الله علیه)

Ardabili

جواب: چنانچه مشتری طبق قرارداد عمل نکند، بانک حق فسخ قرارداد را دارد و از طرف دیگر با توجه به تعهداتی که مشتری دارد، دادن و گرفتن سود، چنانچه طبق قرارداد شرعی تنظیم شده باشد، اشکال ندارد و اگر جریمه خاص برای تخلف شرط شده این شرط نافذ است و متعهد متخلف باید جریمه تعیین شده را بپردازد.[۱]


[۱]. استفتاء‌ اینترنتی از دفتر معظم له (استفتاء شماره: ۹۷۵۷).

فتوای آیت الله طباطبایی حکیم(دامت برکاته)

Hakim

جواب:

۱- تخلف از عمل به مقتضای وکالت جایز نبوده و سود گرفتن با علم به تخلف با علم به تخلف هم مشروع نیست.

۲- بانک فقط می‌تواند به جهت تخلف از مقتضای وکالت فوراً اصل تسهیلات را از مشتری پس بگیرد و گرفتن مبلغی به عنوان جریمه جایز نیست و شرط مذکور باطل است.[۱]


[۱]. استفتاء اینترنتی از دفتر معظم له (۱۴ جمادی‌الاولی ۱۴۳۵).

فتوای آیت الله حسینی شاهرودی(دامت برکاته)

Mohamad hashemi

جواب:

الف- در فرض سؤال پرداخت و گرفتن سود یاد شده جائز نیست.

ب- خیر نمی‌شود ولی بانک می‌تواند معامله را فسخ نماید.[۱]


[۱]. استفتاء اینترنتی از دفتر معظم له (استفتاء شماره: ۹۲۳۸۲۵ – ۹۲/۱۲/۲۵).

فتوای آیت الله شبیری زنجانی(دامت برکاته)

Shobeiri

جواب:

۱- بانک می تواند با حمل بر صحت، اصل سود و تسهیلات را از تسهیلات گیرنده بگیرد و پرداخت او هم ایرادی ندارد اگر چه به دلیل تخلف از مفاد قرارداد وام مرتکب حرام شده است.

۲- شرط پرداخت جریمه در صورت تخلف در ضمن قرارداد ایرادی ندارد.[۱]


[۱]. استفتاء اینترنتی از دفتر معظم له (استفتاء شماره: ۱۱۴۱ – ۹۲/۱۲/۲۵).

فتوای آیت الله علوی گرگانی(دامت برکاته)

Alavi gorgani

جواب:

۱- در صورتی که بانک اطلاع از عمل نکردن وام گیرنده به مورد وکالت نداشته باشد دریافت این پول برای بانک مانعی ندارد اما وکیل متخلف است و عمل او غیر جایز بوده است و وکیل ضامن است.

۲- بانک حق دریافت اصل مال را دارد اما حق دریافت سود را ندارد و در صورت متضرر شدن بانک بواسطه کاهش ارزش پول و یا خسارت شرعی دیگرمی‌تواند خسارت خود را دریافت کند و همچنین می‌تواند در ضمن عقد لازم دیگری شرط جریمه را کند.[۱]


[۱]. استفتاء اینترنتی از دفتر معظم له.

فتوای آیت الله محقق کابلی(دامت برکاته)

kaboli

جواب:

۱- لازم است بر طبق مقررات و شرائط بانکی عمل کند.

۲- در صورت تخلف حق دارد بانک مبلغ پرداخت شده را بر گرداند، جریمه اشکال دارد.[۱]


[۱]. استفتاء اینترنتی از دفتر معظم له.

احکام و استفتائات پول و بانک

اعلام قیمت نقد در فروش نسیه

سوال: آیا در خرید و فروش نسیه لازم است حتماً فروشنده قیمت نقدی و نسیه کالا را اعلام کند؟ یا اگر فقط قیمت نسیه را اعلام کند معامله صحیح است؟

مصرف تسهیلات فروش اقساطی برای پرداخت بدهی

سوال: از بانک تسهیلات فروش اقساطی دریافت کردم و بانک به من وکالت داد تا با آن پول خودرو برای بانک بخرم و سپس آن را از طرف بانک و با مبلغی بیشتر به صورت اقساطی به خودم بفروشم. اما بنده آن را برای خرید خودرو مصرف نکردم وظیفه بنده الان چیست؟ با توجه به اینکه بانک با تلقی اینکه به…

تخفیف در معامله نسیه

سوال: اگر فردی کالایی را به صورت نسیه خریداری کند و قبل از سررسید بخواهد قیمت کالا را پرداخت نماید آیا برای فروشنده لازم است که در قیمت کالایی که فروخته تخفیف بدهد؟
۱ از ۱۲

حکم شرعی بیت کوین از نظر مراجع تقلید

تا زمانی که این ارز پشتوانه دقیق و روشن مثل حمایت بانک مرکزی کشور را نداشته باشد بدون پشتوانه و ارزش است و اگر اقتصاد کشور را بر اساس آنچه کارشناسان اقتصادی می گویند با پولشویی ها و دور زدن حق حاکمیت به خطر بیندازد از نظر شرع بدیهی است که دارای اشکال است.

اعلام قیمت نقد در فروش نسیه

سوال: آیا در خرید و فروش نسیه لازم است حتماً فروشنده قیمت نقدی و نسیه کالا را اعلام کند؟ یا اگر فقط قیمت نسیه را اعلام کند معامله صحیح است؟

مصرف تسهیلات فروش اقساطی برای پرداخت بدهی

سوال: از بانک تسهیلات فروش اقساطی دریافت کردم و بانک به من وکالت داد تا با آن پول خودرو برای بانک بخرم و سپس آن را از طرف بانک و با مبلغی بیشتر به صورت اقساطی به خودم بفروشم. اما بنده آن را برای خرید خودرو مصرف نکردم وظیفه بنده الان چیست؟ با توجه به اینکه بانک با تلقی اینکه به…

تخفیف در معامله نسیه

سوال: اگر فردی کالایی را به صورت نسیه خریداری کند و قبل از سررسید بخواهد قیمت کالا را پرداخت نماید آیا برای فروشنده لازم است که در قیمت کالایی که فروخته تخفیف بدهد؟
۱ از ۲

استفتاء/ قرض به شرط زیاده یا سپرده‌گذاری

شرط زیاده در قرض دو گونه است: عینی و حکمی. در زیاده عینی پرداخت کالا یا مبلغ اضافه شرط می‌شود؛ مثلا قرض دهنده می‌گوید: ده میلیون تومان به تو قرض می‌دهم به شرط اینکه یک میلیون تومان اضافه به من پس بدهی یا فلان کالایی را به من بدهی. در زیاده حکمی انجام کاری شرط می‌شود؛ مثلا…

شیوه محاسبه کارمزد وام قرض الحسنه

بانک‌ها برای محاسبه کارمزد پرداخت قرض‌الحسنه این هزینه‌ها را داخل می‌کنند: ۱- هزینه تبلیغاتی که برای تشویق مردم برای افتتاح حساب قرض‌الحسنه می‌کنند؛ ۲- هزینه‌های جمع‌آوری قرض ۳- هزینه‌های جوایزی که به مردم پرداخت می‌کنند برای قرض دادن به بانک ۴- هزینه‌های کارمندان، ساختمان، آب،…