موسسه طیبات
موسسه تحقیقات و آموزش فقه اقتصادی

استفتاء/ قرارداد سفارش ساخت ( عقد استصناع)

فتوای حضرت امام خامنه‌ای(مد ظله العالی)

Khamenei

سوال: گاهی مردم عادی یا بنگاه‌های اقتصادی برای تهیه کالاهای مورد نیاز خود به سازنده آن کالاها سفارش ساخت می‌دهند. مانند سفارش ساخت در، پنجره، اتومبیل، کشتی، هواپیما، خانه، بیمارستان و… در این موارد سازنده طی قراردادی متعهد می‌شود کالای مورد نظر را با مشخصات معین ساخته در تاریخ مشخص تحویل دهد و سفارش دهنده نیز متعهد می‌شود مبلغ معینی را طبق زمانبندی مشخص بپردازد (برای مثال ۲۵٪ پیش پرداخت، ۵۰٪ زمان تحویل و ۲۵٪ بعد از دو ماه پس از تحویل). در این قراردادها بطور معمول مواد اولیه و مصالح به عهده سازنده است. مستدعی است نسبت به سؤالات زیر راهنمایی فرمایید:
س۱: آیا چنین قراردادی صحیح است؟
س۲: آیا این قرارداد که در کشورهای عربی به عقد استصناع معروف است در قالب یکی از عقود متعارف قرار می‌گیرد یا عقد مستقلی است؟
س۳: در صورتی که عقد استصناع عقد مستقل باشد، آیا عقد لازم است یا عقد جایز؟
س۴: در صورتی که عقد استصناع عقد مستقل باشد، چه نوع خیاراتی در آن جاری است؟
س۵: در صورتی که عقد استصناع عقد مستقل باشد، شرایط صحّت آن چیست؟
س۶: آیا سازنده می‌تواند ساخت کالای مورد نظر را به دیگری واگذار نماید؟
س۷: آیا سازنده می‌تواند کالای ساخته شده‌ای را خریداری و به سفارش دهنده تحویل دهد؟

جواب:
۱) قرارداد مزبور از مصادیق بیع و شراء است و مشمول ادله‌ی صحّت و نفوذ بیع است.
۲) عنوان بیع و شراء بر آن منطبق است اگر چه شرایط بیع نسیه و بیع سلف را ندارد، زیرا شرایط مذکوره شرایط حکم است نه قصد مقوم موضوع.
۳) عقد لازم است.
۴) خیار شرط و خیار غبن در آن جریان دارد.
۵) همان شرایط عامه‌ی صحّت بیع است.
۶) اگر شرط مباشرت خودش نشده باشد، می‌تواند به دیگری واگذار کند.
۷) اگر شرط مباشرت شخص خودش در ساخت آن نشده باشد، مانع ندارد ساخته‌ی دست دیگری را تهیه نماید و تحویل مشتری دهد.

منبع: سایت معظم له

توجه: مقالات مندرج صرفا برای مطالعه پژوهشگران بوده و به منزله تأیید یا رد آن‌ها نمی‌باشد.

قابلیت اوراق بهادار اسلامی در مهار تورم به عنوان ابزار سیاستی

چکیده: با توجه به حرمت ربا و محدودیت شرعیی در کاربرد ابزارهای متداول سیاست‌گذاری نیازمندی به ابزارهای غیرربوی و کارا در سیاست‌گذاری مالی و پولی اقتصاد کشور به‌شدت احساس می شود. پرسش اصلی مقاله پیش‌رو آن است که آیا اوراق بهادار اسلامی در کاهش زمینه‌های پدیدآورنده تورم در ایران…

بیع مال آینده

چکیده: بیع مال آینده را می توان فروش هر نوع مالی (به صورت عین کلی یا عین معین) دانست که در آینده تهیه، تولید یا ساخته و تحویل می شود. آنچه درستی این دیدگاه را مورد مناقشه قرار می دهد،عدم صحت معامله کالی به کالی و دین به دین در مورد عین کلی و نیز حدوث غرر در معامله عین معین است.…

عقد استصناع و بررسی ماهیت آن

چکیده: استصناع به معنای طلب ساخت یا تولید می باشد و در این قرارداد، صنعت گر متعهد به تهیه مواد اولیه و ساخت مصنوع مطابق اوصاف و ویژگی های مورد نظر سفارش دهنده می گردد. آنچه به فقه امامیه منتسب می گردد عدم صحت چنین قراردادی است. در مقابل عده ای قائل به صحت این قرارداد بوده و آن…

چگونگی کاربرد عقد استصناع در قانون عملیات بانکی بدون ربا

چکیده: عقد استصناع از جمله قراردادهایی است که امروزه کاربرد بسیار گسترده دارد. این عقد به ویژه پس از اعلام مجمع فقهی سازمان کنفرانس اسلامی مبنی بر لازم الطرفین بودن آن، به علت ماهیت و ویژگی های خاص، در کشورهای اسلامی گسترش ویژه ای یافت. زیرا از یک سو، خرید و فروش کالاهای آماده،…

جایگاه بیع استصناع – قرارداد سفارش ساخت – در فقه شیعه و سنی

چکیده: در میان جوامع انسانی،انواع معاملات وجود دارد و انسان‌ها با توجه به وضع اقتصادی‌ و مالی خویش از هریک از آن اقسام بهره می‌جویند.از جمله؛معامله‌ی استصناع است‌ که در آن،شخص نزد صنعتگر می‌رود و از او می‌خواهد کالایی را برای او بسازد و میان‌ آن دو قراردادی منعقد می‌شود. آنچه که…

https://tyb.ir/?p=22054 =لینک کوتاه

سایر احکام و استفتائات

ضمانت سود انتظاری

در یکی از مواد قرارداد مشارکت مدنی بانک ها چنین شرط شده است که: شریک(مشتری) متعهد گردید تسهیلات دریافتی را در موضوع مشارکت به نحوی به کار گیرد که در پایان دوره مشارکت سود مورد انتظار بانک محقق شود و اگر این سود محقق نشد هرچند مشتری به عنوان یکی از شرکا در این عدم تحقق سود مقصر…

شرط خرید کالا توسط مشتری در سلف

آیا در قرارداد سلف، خریدار می تواند با فروشنده شرط نماید که جنس خریداری شده را در سررسید، فروشنده از خریدار به قیمتی که الان معین می کنند بخرد؟

زیاده به نفع شخص ثالث

در عقد قرض اگر شرط زیاده به نفع شخص ثالث باشد طوری که به خود قرض دهنده هیچ نفعی نرسد آیا چنین شرطی جایز است؟
۱ از ۲۸