جوایز بانکی
بانک‌ها برای حساب‌های قرض‌الحسنه پس‌انداز و جاری هیچ سودی پرداخت نمی‌کنند ولی طبق قانون بانک‌ها در برخی فصول سال جوایزی را پرداخت می‌کنند که در این بخش حکم جوایز بانکی را از منظر مراجع بررسی می‌نمایم
بانک‌ها برای حساب‌های قرض‌الحسنه پس‌انداز و جاری هیچ سودی پرداخت نمی‌کنند ولی طبق قانون بانک‌ها در برخی فصول سال جوایزی را پرداخت می‌کنند که در این بخش حکم جوایز بانکی را از منظر مراجع بررسی می‌نمایم در قانون در مورد جوایز بانکی چنین آمده: ماده6: بانک‌ها می‌توانند، به منظور جذب و تجهیز سپرده‌ها، با اتخاذ روش‌های تشویقی، از امتیازات ذیل به سپرده‌گذاران اعطا نمایند؛ الف: اعطای جوائز غیر ثابت نقدی یا جنسی برای سپرده‌های قرض‌الحسنه. ب: تخفیف و یا معافیت سپرده‌گذاران از پرداخت کارمزد و یا حق الوکاله. پ: دادن حق تقدم به سپرده‌گذاران برای استفاده از تسهیلات اعطایی بانکی در موارد مذکور در فصل سوم.
شما با انتخاب نام هر کدام از مراجع عظام تقلید می‌توانید فتاوای ایشان را ملاحظه نمایید.
فتوای حضرت امام خمینی(رضوان الله تعالی علیه)
جوائزى كه بانك به جهت تشويق براى وديعه گذاشتن و قرض و مانند اينها به كسى كه قرعه مقرر، به نام او اصابت كرده مىدهد، حلال است و مانعى از آنها نمىباشد. همچنين است جوائزى كه مؤسسه ها بعد از اصابت قرعه جهت تشويق و جلب مشترى مىدهند. و همچنين است آنچه را كه صاحب بعضى از مؤسسهها براى تشويق و زياد شدن مشترى در ضمن بعضى از كالاها قرار مىدهد؛ پس همه اينها حلال است و مانعى از آن نمىباشد
فتوای حضرت امام خامنه‌ای(مد ظله العالی)
سوال1: مبلغى را در بانك ملى پس انداز كردم و بعد از مدتى، مبلغى را به‌عنوان جایزه به من دادند؛ گرفتن آن چه حكمی‌دارد؟
جواب: گرفتن جایزه و تصرف در آن اشكال ندارد .
سوال2: جوایزى به سپرده هاى قرض الحسنه تعلق می‌‌گیرد، گرفتن آنها چه حكمی‌دارد؟
جواب: پس اندازهاى قرض الحسنه و جایزه هاى آن اشكال ندارد.
فتوای آیت الله موسوی اردبیلی(رحمة الله علیه)
سوال1: افتتاح حساب در بانكها براي شركت در قرعه كشي چه حكمي دارد؟
جواب: در فرض مذكور اشكال ندارد و جايز است.
سوال2: گرفتن جايزه بانكي در صورت افتتاح حساب به آن گونه چه حكمي دارد؟
جواب: گرفتن جايزه بانكي مذكور جايز است و اشكال ندارد.
فتوای آیت الله روحانی(دامت برکاته)
در حال آماده سازی می باشد
فتوای آیت الله جوادی آملی(دامت برکاته)
سوال: افتتاح حساب پس انداز قرض الحسنه در بانک به قصد شرکت در قرعه کشی چه حکمی‌دارد ؟
جواب: جایز است.
آیت الله جوادی آملی، استفالءات، ص117
فتوای آیت الله طباطبایی حکیم(دامت برکاته)
در حال آماده سازی می باشد
فتوای آیت الله سبحانی(دامت برکاته)
سوال: آیا جوایزی که بانک ها به سپرده گذار می‌دهد حلال است؟
جواب: اگر موقع سپرده گذاری در بانک شرطی در کار نباشد و بانک با اختیار خود جوایز را تعیین و تقسیم کند، مانعی ندارد.
آیت الله سبحانی، استفتاءات، ج1، سؤال 831.
فتوای آیت الله سیستانی(دامت برکاته)
سوال: گذاشتن پول در بانک برای جايزه چه حکمی دارد؟
جواب: اگر هنگام گذاشتن پول شرط سود يا شرکت در قرعه کشی نشود اشکال ندارد. ولی در صورتی که بانک دولتی یا مشترک باشد مأذون در گرفتن جایزه به عنوان مجهول المالک و تصرف در نصف آن هستید و نصف دیگر آن را به فقیر متدیّن بدهید
فتوای آیت الله حسینی شاهرودی(دامت برکاته)
در حال آماده سازی می باشد
فتوای آیت الله شبیری زنجانی(دامت برکاته)
سوال: جوایز بانکی چه حکمی دارد؟ و آیا با توجه به اینکه برخی مردم به نیت گرفتن جایزه سپرده گذاری می کنند آیا این کار ربا محسوب می شود؟
جواب: اگر در ضمن قرارداد قرض شرط نشده باشد اشکالی ندارد
فتوای آیت الله صافی گلپایگانی(دامت برکاته)
سوال1:جایزه‌هایی‌كه بانك به صاحبان حساب قرض‌الحسنه می‌دهد، چه صورتی دارد؟
جواب: اگر در موقع افتتاح حساب، شرط شركت در قرعه كشی نكرده باشند، اشكال ندارد؛ هر چند انگیزه شخص از افتتاح حساب، شركت در قرعه كشی باشد.
سوال2: پولی مربوط به دیگری درحساب بانكی من بود، جایزه بانكی به من تعلق گرفت. آیا جایزه را باید تقسیم كنیم؟
جواب: جایزهای كه بانك می‌دهد مربوط به صاحب حساب است، هر چند موجودی دفترچه مربوط به دیگری باشد
فتوای آیت الله علوی گرگانی(دامت برکاته)
در حال آماده سازی می باشد
فتوای آیت الله محقق کابلی(دامت برکاته)
در حال آماده سازی می باشد
فتوای آیت الله گرامی(دامت برکاته)
در حال آماده سازی می باشد
فتوای آیت الله مظاهری(دامت برکاته)
جايزههايى كه بانكها يا غير آنها براى تشويق قرض دهنده مىدهند يا مؤسّسات ديگر براى تشويق خريدار مىدهند، حلال است، و آنچه را كه فروشندهها براى جلب مشترى داخل جنسهاى خود مىگذارند، حلال است.
آیت الله مظاهری، توضیح المسائل، مساله1850.
فتوای آیت الله مکارم شیرازی(دامت برکاته)
سوال1: گاهى بانكها به منظور ترغیب مشتریان كه پولشان را به بانك بسپارند و یا حساب باز كنند جوایزى از طریق قرعه‌كشى قرار می‌دهند، كسى كه قرعه به‌نام او اصابت كند جایزه‌اى می‌برد؛ آیا این عمل جایز است و جایزه حلال می‌باشد؟
جواب: اگر این كار واقعى باشد نه براى فریب مردم، جایز و حلال است.
سوال2: جوایز بانكها مشمول چه عنوان فقهى می‌باشد؟
جواب: نوعى هبه بلاعوض براى ایجاد انگیزه سپرده‌گذارى است.
سوال3: واریز نمودن پول به مقدار معین جهت قرعه كشى چه حكمی‌دارد؟ اگر شرط نكند كه پول را به این جهت واریز می‌كند، بلكه داعى او این امر باشد، تغییرى در حكم ایجاد خواهد شد؟ اصولاً آیا بین شرط و داعى فرقى هست؟
جواب: اگر شرط كند اشكال دارد؛ ولى اگر جنبه داعى داشته باشد اشكال ندارد؛ و تفاوت این دو از این جا روشن می‌شود كه شخص سپرده‌گذار براى خود حقّ مطالبه از بانك قائل نباشد
فتوای آیت الله نوری همدانی(دامت برکاته)
سوال1: گرفتن جوايز بانكها در دو صورت (افتتاح حساب مشروط به شركت در قرعه‌كشى، و بدون شرط) چه حكمى دارد؟
جواب: بانكها براى اينكه افتتاح‌كنندگان حساب با آنها افزايش پيدا كند، مىخواهند براى جلب و تشويق آنها، مبلغى را به عنوان هِبِه به آنها بدهند، ولى چون نمىخواهند يا نمىتوانند به همه آنها هِبِه كنند، لذا با اقدام به قرعه كشيدن به كسانى كه قرعه به نام آنها اصابت مىكند جايزه مىدهند (جايزه يك نوع هِبِه است) بر اين اساس، جوايز بانكها در هر دو صورت مذكور در فوق اشكال ندارد.
سوال2: افتتاح حساب قرض‌الحسنه در بانكها، مشروط به شركت در قرعه‌كشى، و بدون شرط چه حكمى دارد؟
جواب: اگر شرط مربوط به افتتاح حساب است و به قرض مربوط نيست اشكال ندارد
فتوای آیت الله وحید خراسانی(دامت برکاته)
گاهى بانكها به منظور تشويق و ترغيب مردم كه حساب باز كنند، يا مشتريان كه بيشتر پولشان را به بانك بسپارند، جايزه‌اى در نظر مى‌گيرند كه از طريق قرعه‌كشى به كسى كه قرعه به نام او اصابت كند، بدهند.
جايزه‌هاى بانكى دو صورت دارد: اول آنكه قرعه‌كشى بر بانك شرط نشود، بلكه قرعه فقط به عنوان تشويق باشد، در اين صورت عمل قرعه جايز است، و كسى كه قرعه به نام او اصابت كند، جايز است آن جايزه را بگيرد، هر چند احوط آن است كه اگر بانك دولتى يا مشترك باشد، گرفتن جايزه به اذن حاكم شرع باشد. دوم آنكه قرعه‌كشى شرط شود، و بانك به جهت وفاى به آن شرط قرعه بكشد، كه در اين صورت عمل قرعه‌كشى جايز نيست، و همچنين گرفتن جايزه براى كسى كه قرعه به نام او اصابت كرده است جايز نيست.
آیت‌الله وحید خراسانی، توضیح‌المسائل، مسأله 2862.
فتوای آیت الله هاشمی شاهرودی(دامت برکاته)
سوال:دریافت جوایز مربوط به حساب های قرض الحسنة بانک ها چه حکمی‌دارد؟
جواب : اگر بانک به قصد تشویق مشتریان پرداخت کند، دریافت آن جایز است اما اگر جائزه در ضمن عقد شرط شود اخذ آن جائز نیست.
آیت الله شاهرودی، استفتاءات، سایت اینترنتی معظم له، سوالات بانکی، سؤال 1101360225.
شرح کارشناسی
همانطور که در تعریف قرض آمده است، قرض زمانی ربوی می‌شود که در ابتدای قرارداد زیاده‌ای به نفع قرض دهنده شرط شود؛ اما «قرض به امید زیاده» ایرادی ندارد. به این معنا که گاهی قرض‌دهنده با شناختی كه از قرض‌گیرنده دارد، میداند كه وی معمولاً وقتی قرض می‌‌گیرد با مقداری اضافه برمیگرداند و لذا قرض‌دهنده به امید این زیادی و بدون این‌كه شرط كند، قرض می‌دهد و اتفاقاً وی هم با اضافه برمیگرداند، در این صورت چون شرطی در كار نبوده، زیاده مذکور ربا شمرده نمی‌‌شود و دریافت آن ایرادی ندارد.اصطلاحاً به آن، «قرض به امید زیاده» گفته می‌شود. جوایز بانکی هم از این باب ایرادی ندارد. به این‌صورت که قرض‌دهنده، میداند که بانک به این حساب‌ها بر اساس قرعه‌کشی جوایزی اعطا خواهد کرد و به امید برنده شدن و اخذ جایزه، مبلغی را به بانک قرض می‌دهد و چون شرطی در کار نیست و صرفاً امید برنده‌شدن است ایرادی ندارد و در صورت برنده‌شدن نیز اخذ جایزه حلال است.