خرید و فروش چک یا سفته (خرید دین)
خرید دین یکی از انواع خرید و فروش است که در آن، «دین» یعنی «طلب» را مورد معامله قرار میدهند. به عبارتی، یکی از طرفین(فروشنده) که از فرد دیگری طلب مدتدار دارد، ولی بنا به دلایلی الآن نیاز به پول دارد. حال این طلبکار- طلب مدتدار خود را بهصورت نقد و به مبلغی کمتر از مبلغ اصلی دین، به شخصثالثی میفروشد؛ خریدار، مبلغی کمتر از مبلغ اسمی دین را نقداً به فروشنده(طلبکار) میپردازد و دین را میخرد و از آن لحظه به بعد، این خریدار است که طلبکار محسوب میشود. این معامله را اصطلاحاً «بیع دین» یا خریددین میگویند.
همچنین در برخي موسسات مالي با خريد ديون اقدام به تنزيل اوراق تجاري (چك) مي نمايند. بدين صورت كه شركت يا فروشگاه هاي كه محصولات و كالاي خود را به صورت مدت دار به متقاضيان و خريداران واگذار و از بابت آن اسناد تجاري (چك) دريافت مي كنند ، مي توانند جهت تامين سرمايه در گردش خود با موسسه توافق نموده ، تا موسسه ديون مشتريان را با نرخ توافقي خريداري يا چك هاي آنان را تنزيل نمايد.
شما با انتخاب نام هر کدام از مراجع عظام تقليد ميتوانيد فتاواي ايشان را ملاحظه نماييد.
فتواي حضرت امام خميني(رضوان الله تعالي عليه)
![]()
اگر طلبکار چک يا سفته يا برات را به خود بدهکار به کم تر ازمبلغ بفروشد، اشکال ندارد، ولي فروش آن به شخص ثالث جايز نيست و ربا است.
امام خميني ، استفتائات ج2 س 227 از احکام معاملات.
فتواي حضرت امام خامنهاي(مد ظله العالي)
![]()
سوال 1950: معامله چک و سفته مدتدار بهصورت نقد به قیمتی کمتر از مبلغ آن که امروزه رایج است، چه حکمی دارد؟
ج: فروش چک مدّتدار به دیگری به کمتر یا بیشتر از مبلغ مندرج در چک جایز است و اشکال ندارد آنچه اشکال دارد و جایز نیست این است که مبلغی از کسی قرض بگیرد و در برابر آن چک مدّتدار به مبلغ بیشتر از مبلغ قرض به وی بدهد. این عمل قرض ربوی بوده و حرام است؛ اگرچه بعید نیست اصل قرض صحیح باشد.
استفتا موجود در سایت معظم له.
فتواي آيت الله بهجت(رحمة الله علیه)
![]()
فروش چک واقعي مدت دار نقدا به ديگري اشکال ندارد.
آيه الله بهجت ، استفتاآت ج3 س 4013.
فتواي آيت الله تبریزی(رحمة الله علیه)
![]()
فروش چک واقعي (سند دين) مدت داربه مقدار اقل به صورت نقدي مانعي ندارد.
آيه الله تبريزي ، استفتائات، س 1102.
فتواي آيت الله سيستاني(دامت برکاته)
![]()
فروش چک يا سفته مدت دار نقدا به مبلغ کم تر به خود مديون يا به شخص ثالث اشکال ندارد.
آيت الله سيستاني، توضيح المسائل ص594 م 13 از ملحقات ،و سوال تلفني از دفتر ايشان.
فتواي آيت الله فاضل لنکرانی(رحمة الله عليه)
![]()
طلبکار مي تواند چک را به خود مديون (صاحب چک) و شخص ثالث بفروشد.
آيت الله فاضل، جامع المسائل، ج1 س 1035 و استفتا از دفتر معظم له.
فتواي آيت الله مکارم شيرازي(دامت برکاته)
![]()
در صورتي که چک مربوط به معامله اي باشد و سند بدهکاري محسوب شود ( و چک دوستانه نباشد) خريد و فروش آن به کم تر يا بيش تر از مبلغ مندرج درآن مانعي ندارد.
آيه الله مکارم ،مسائل کثيرالابتلا ، م 62.
فتواي آيت الله نوري همداني(دامت برکاته)
![]()
فروش چک واقعي به بدهکار يا شخص ثالث به کم تر يا بيش تر از مبلغ اشکال ندارد.
آيت الله نوري، استفتائات ج2 ،س 425-429.
شرح کارشناسي
…