عدم مطالعه قرارداد بانکی توسط مشتری

یکی از مواردی که معمولاً در بانک‌ها با آن مواجه هستیم این است که مشتریان قراردادهای منعقده با بانک را مطالعه نمی‌کنند و یا توجه ندارند که چه قراردادی با آنان منعقد می‌شود؛ آنان تنها به دنبال این هستند که یا مبلغی را به بانک سپرده و سود دریافت کنند و یا این که از بانک وامی گرفته و اقساط آن را پرداخت نمایند.

از آنجایی که در معاملات، علاوه بر اینکه باید طرفین معامله بدانند چه معامله‌ای انجام می‌دهند و از مفاد آن اطلاع داشته باشند، باید قصد آن معامله را نیز داشته باشند؛ در مواردی که مشتری نمی‌داند چه معامله‌ای با بانک انجام می‌دهد، طبیعتاً قصد هم به درستی محقق نمی‌شود. حال اگر در معامله‌ای، قرارداد مطالعه نشود و مشتری از مفاد آن آگاهی نداشته باشد، حکم چنین قراردادی چیست؟

سؤال: کارمند بانک مفاد شرعی قرارداد را به مشتری توضیح می‌دهد؛ مثلاً اینکه شما از طرف بانک وکیل هستید که کالایی را خریده و به قیمت بیشتر به خودتان بفروشید اما مشتریان معمولاً اصل قرارداد را مطالعه نمی‌کنند.

۱: آیا اینکه مشتری مفاد قرارداد را اجمالاً می‌داند اما تفصیلاً نداند، مشکلی از جهت صحت قرارداد به وجود می‌آید یا نه؟

۲: اگر کارمند توضیحی به مشتری ندهد و مشتری نیز قرارداد را مطالعه نکند و فقط می‌داند که بانک یک تسهیلاتی را به وی می‌دهد و مبلغی بیشتر می‌گیرد، مثلاً فقط می‌داند که نام قرارداد فروش اقساطی است یا گاهی حتی این را هم نمی‌داند، در این صورت حکم آن قرارداد چیست؟

شما با انتخاب نام هر کدام از مراجع عظام تقلید می‌توانید فتاوای ایشان را ملاحظه نمایید.

فتواي حضرت امام خامنه‌اي(مد ظله العالي)

Khamenei

جواب: به‌هرحال اگر بداند عملیات بانکى بر طبق قوانین مصوب مجلس شوراى اسلامى و مورد تأیید شوراى محترم نگهبان صورت مى‌گیرد، کافى است.[۱]


[۱]. استفتاء موجود در مؤسسه فقه اقتصادی طیبات.

فتواي آيت الله سبحاني(دامت برکاته)

Sobhani

جواب:  اگر مشتری اجمالاً از مفاد قرارداد اطلاع داشته باشد قرارداد صحیح است.[۱]


[۱]. آیت الله سبحانی، استفتاء تلفنی از دفتر معظم‌له. ۳۷۷۴۳۱۵۱-۰۲۵.

فتواي آيت الله سيستاني(دامت برکاته)

Sistani

جواب: اگر براساس یکی از عقود شرعی معامله انجام گیرد ومشتری بداند معامله‌ای که انجام می‌دهد چیست عقد صحیح است و در صورت جهالت به اصل معامله، معامله باطل است.[۱]


[۱] . آیت الله سیستانی، استفتا تلفنی از دفتر معظم‌له. ۳۷۷۴۱۴۱۵-۰۲۵.

فتواي آيت الله شبيري زنجاني(دامت برکاته)

Shobeiri

جواب: اگر مشتری به بانک وکالت می‌دهد که قراردادی شرعی با او انجام دهد ولی تفصیلات آن را نداند، کافی است؛ فعل بانک حمل بر صحت می‌شود و معامله صحیح است.[۱]


[۱]. استفتاء موجود در مؤسسه فقه اقتصادی طیبات.

فتواي آيت الله صافي گلپايگاني(دامت برکاته)

Safi

جواب: برای حلیت زیاده‌ای که بانک از اشخاص می‌گیرد تحقق معاملات نقد و فروش نسیه اقساطی لازم است و لذا لازم است طرفین قرارداد با توجه و اطلاع کامل وارد معامله شوند و در غیر این صورت گرفتن زیاده بانک جایز نیست.[۱]

سؤال: بانک‌ها در جمهورى اسلامى تحت عناوین شرعیه «مضاربه- مساقات- مزارعه- شرکت- جعاله و. . . » با مشتریان و بالعکس قرارداد منعقد می‌کند و هرماه على‌الحساب ۱۴% یا کمتر و بیشتر در اختیار مشتریان قرار داده و‌ در پایان مدت تصفیه‌حساب می‌کند.

نظر به اینکه مردم عادى و مشتریان عموماً شرایط و قیود مندرج در برگۀ قرارداد را مطالعه نمى‌کنند و نوعاً به امضاء کردن اکتفا مى‌کنند و بدین‌وسیله رضایت خود را در پذیرش کلیه شرایط و قیود اعلام می‌دارند، آیا صرف امضاء کردن یا قبول کلیۀ شرایط به‌طور شفاهى باآنکه از خصوصیات و عناوین شرعیه آگاهى ندارند، سبب تحقق عقود مذکور و مشروعیت آن‌ها مى‌شود؟ یا لازم به تفهیم و تفهّم از طرف بانک‌ها یا متعاقدین مى‌باشد؟

جواب: برای صحت کلیه معاملات، توجه طرفین وتعیین نوع معامله و رعایت شرایطى که در صحت آن معتبر است، لازم است و اکتفا به امضای ناآگاهانه و خالى از قصد، نوع و شرایط معامله، جایز نیست.[۲]


[۱]. استفتاء موجود در مؤسسه فقه اقتصادی طیبات.

[۲]. آیت‌الله صافی گلپایگانی، جامع‌الاحکام، ج ۲، سؤال ۱۹۹۳.

فتواي آيت الله مکارم شيرازي(دامت برکاته)

Makarem

سؤال: کارمند بانک مفاد شرعی قرارداد را به مشتری توضیح می‌دهد؛ مثلاً اینکه شما از طرف بانک وکیل هستید که کالایی را خریده و به قیمت بیشتر به خودتان بفروشید اما مشتریان معمولاً اصل قرارداد را مطالعه نمی‌کنند.

۱: آیا اینکه مشتری مفاد قرارداد را اجمالاً می‌داند اما تفصیلاً نداند، مشکلی از جهت صحت قرارداد به وجود می‌آید یا نه؟

۲: اگر کارمند توضیحی به مشتری ندهد و مشتری نیز قرارداد را مطالعه نکند و فقط می‌داند که بانک یک تسهیلاتی را به وی می‌دهد و مبلغی بیشتر می‌گیرد، مثلاً فقط می‌داند که نام قرارداد فروش اقساطی است یا گاهی حتی این را هم نمی‌داند، در این صورت حکم آن قرارداد چیست؟

جواب: ۱- در صورتی که قرار داد به صورت واضح به مشتری تفهیم شده صحیح است. ۲- چنانچه مشتری برخلاف قرار داد عمل نکند اشکالی ندارد.[۱]


[۱] . استفتاء موجود در مؤسسه فقه اقتصادی طیبات.

فتواي آيت الله نوري همداني(دامت برکاته)

noori

جواب: لازم است مشتری متن قرارداد را دقیقاً بداند تا عقد صحیح باشد، در غیر اینصورت اشکال دارد.[۱]


[۱] . استفتاء موجود در مؤسسه فقه اقتصادی طیبات.

شرح کارشناسی

در پاسخ به این سؤال که در صورتی که مشتری قرارداد بانکی را بدون مطالعه امضا کند قراداد چه حکمی دارد؟ نظر همه مراجع عظام تقلید بر این است که اگر مشتری اجمالاً بداند که چه نوع قراردادی را امضا می‌کند عقد صحیح است.

احکام و استفتائات پول و بانک

استفتاء/ کارمزد = مزد کار

فتوای حضرت امام خامنه‌ای(مد ظله العالی) سوال: بسمه تعالی محضر مبارک رهبر معظم انقلاب حضرت آیت الله خامنه‌ای (دام ظله) سلام علیکم با آرزوی سلامتی و طول عمر با برکت برای وجود شریف و مبارک حضرت عالی به عرض می‌رساند همانطور که استحضار دارید کادر پرستاری با تلاش‌های شبانه…

استفتاء/ خسارت تاخیر تأدیه

فتوای حضرت امام خامنه‌ای(مد ظله العالی) سوال:  بسمه تعالی محضر مبارک مقام معظم رهبری آیت الله خامنه‌ای (مد ظله العالی) نظر به اینکه ماده 12 قانون صدور چک، گرفتن وجهی به عنوان خسارت تاخیر تأدیه را مجاز می‌شمارد که لازمه آن گرفتن مبلغی بیش از اصل دین می‌باشد و از سوئی قانون…
1 از 11

حکم شرعی بیت کوین از نظر مراجع تقلید

تا زمانی که این ارز پشتوانه دقیق و روشن مثل حمایت بانک مرکزی کشور را نداشته باشد بدون پشتوانه و ارزش است و اگر اقتصاد کشور را بر اساس آنچه کارشناسان اقتصادی می گویند با پولشویی ها و دور زدن حق حاکمیت به خطر بیندازد از نظر شرع بدیهی است که دارای اشکال است.

استفتاء/ وکالت دادن بانک به فروش اقساطی سکه

سوال: سلام علیکم چنانچه استحضار دارید بانک‌ها بر اساس قانون بانکداری بدون ربا اقدام به پرداخت تسهیلات می‌نمایند. در پاره‌ای موارد مشتریان نیازمندی‌هایی همانند پرداخت پول پیش خانه، ادای دیون و... دارند که برای این موارد بجز پرداخت قرض‌الحسنه امکان استفاده از عقود اسلامی دیگر…

پرداخت وام یا تسهیلات به‌شرط سپرده‌گذاری

یکی از شیوه‌هایی که در صندوق‌های قرض‌الحسنه و نیز در برخی از بانک‌ها مرسوم شده، این است که وقتی مشتری درخواست وام قرض‌الحسنه دارد، متصدی شعبه بانک اعلام می‌کند که شما باید مبلغی را تحت قالب قرض در این بانک پس‌انداز کنید تا بعد از مدت مشخص، به شما قرض پرداخت نماید. سؤالی که پیش…

استفتاء/ قرض به شرط زیاده یا سپرده‌گذاری

شرط زیاده در قرض دو گونه است: عینی و حکمی. در زیاده عینی پرداخت کالا یا مبلغ اضافه شرط می‌شود؛ مثلا قرض دهنده می‌گوید: ده میلیون تومان به تو قرض می‌دهم به شرط اینکه یک میلیون تومان اضافه به من پس بدهی یا فلان کالایی را به من بدهی. در زیاده حکمی انجام کاری شرط می‌شود؛ مثلا…

شیوه محاسبه کارمزد وام قرض الحسنه

بانک‌ها برای محاسبه کارمزد پرداخت قرض‌الحسنه این هزینه‌ها را داخل می‌کنند: 1- هزینه تبلیغاتی که برای تشویق مردم برای افتتاح حساب قرض‌الحسنه می‌کنند؛ 2- هزینه‌های جمع‌آوری قرض 3- هزینه‌های جوایزی که به مردم پرداخت می‌کنند برای قرض دادن به بانک 4- هزینه‌های کارمندان، ساختمان، آب،…