موسسه طیبات
موسسه تحقیقات و آموزش فقه اقتصادی
مرور رده

پورتال فقه عمومی معاملات

احکام و آثار فقهی- حقوقی عقد استصناع

سید عباس موسویان؛ احسان بازوکار

چکیده: آخر سال 1389 با تصویب مجلس شورای اسلامی و تأیید شورای نگهبان، قرارداد استصناع به قوانین ایران اضافه شد، مهم ترین بحثی که پس از شناخت ماهیت هر رابطة حقوقی از آن سخن به میان می آید، احکام و آثار فقهی و حقوقی است که وقوع آن قرارداد با خود به همراه خواهد داشت؛ چرا که هر یک از طرفین لازم است بدانند براساس عقد واقع شده بین ایشان از چه حقوقی برخوردار شده و در مقابل باید چه حقوقی را برای طرف مقابل قائل باشند. اهمیت این امر در عقد استصناع که سابقة…

قاعده ارش و حکومت در فقه امامیه و اهل سنت

احمد حاجی ده آبادی

چکیده: از جمله مهم‌ترین قواعد حاکم بر دیات قاعده ارش و حکومت است که از آن با عبارت‌های مختلف هم‌چون «کلّ ما لا تقدیر له ففیه الارش» تعبیر می‌شود. گرچه نسبت به موارد و مصادیق ارش میان فقهای شیعه و سنّی و حتی بین فقهای هر گروه، اختلاف عقیده است، امّا در اصل این قاعده، اختلاف نیست و می‌توان گفت این قاعده یکی از مسلّمات فقه اسلامی و مورد اجماع فقهای مذاهب اسلامی است. در نوشته حاضر سعی شده است پس از بررسی دقیق واژه «ارش» و واژه‌های مشابه آن (حکومت و…

تحلیل مبنا و ماهیت حقوقی ارش

محمد ابوعطا ؛ عطیه شمس الهی

چکیده: الزام بایع به پرداخت ارش، در صورت معیب بودن مبیع ، مبنای قراردادی دار د و در موارد ی که به دلیل عدم امکان رد مبیع یا استرداد آن با همان وضعیت زمان معامله ، اعمال خیار عیب و فسخ عقد ممکن نباشد،مشتری فقط می تواند از ارش به عنوان غرامت بهره مند شود . حق دریافت ارش،حق مالی مستقلی است که با ظهور عیب در مبیع و به منظور جبران زیان مشتری،در عرض حق فسخ ایجاد می شود، اما بقا یا سقوط آن، لزوما متاثر از وضعیت حق فسخ نیست.

تاملی درباره ماهیت و مبنای ارش مدنی

عل اکبر ایزدی فرد ؛ مهدی فلاح

چکیده: در باب ماهیت و مبنای ارش مدنی، هم در فقه و هم در حقوق ایران ، بحث های بسیاری درگرفته است ، به گونه ای که برخی ضمان ارش را ضمان ید یا ضمان قیمی تلقی نموده و نفس تفاوت قیمت مبیع سالم و معیوب در بازار را، ملاک تعیین میزان ارش میدانند و برخی، با انتقاد از این نظر، ارش را غرامت و جبران خسارتی میدانند که به دلیل عیب مبیع ، بر خریدار وارد میشود. گروهی هم ، ضمان ارش را ضمان معاوضی قلمداد نموده که باید از عین ثمن پرداخت گردد. با این وجود، ارش ، نه…

ارش؛ ماهیت، شیوه محاسبه و مسؤول آن

احمد حاجی ده آبادی

چکیده: فقها در بیان قاعده ارش با عبارت «کل ما لاتقدیر له ففیه ‌الارش»، گویا مسلم انگاشته‌اند که دیه برخی جنایات در شرع تعیین نشده است. در حالی که از یک سو بررسی مستندات قاعده ارش، حاکی از آن است که دیه همه جنایات در شرع تعیین شده است و از سوی دیگر واقعیت آن است که دیه برخی جنایات به دست ما نرسیده است؛ اما روشن است که میان «تعیین نشدن در شرع» و «به‌دست ما نرسیدن» تفاوت است. این نگاه باعث می‌شود که ماهیت قاعده ارش حکمی ظاهری شبیه ادله فقاهتی همچون…

ارش مبیع معیوب در صورت اختلاف کارشناسان

مهدی منتظر قائم

چکیده: هنگامی که مشتری متوجه می شود، مبیع معینی که خریده معیوب بوده است، اگر بخواهد ارش بگیرد، به اتفاق نظر فقها، برای محاسبه ارش باید قیمت همان مبیع را در دو حالت سالم بودن و معیوب بودن به دست آورد، در این صورت، اگر برای قیمت گذاری به چند مقوم مساوی رجوع و قیمت های متفاوت ارائه شود، بنا بر آیین دادرسی مدنی باید نظر اکثریت کارشناسان ملاک عمل قرار گیرد، ملی به نظر مشهور فقها و قانون مدنی اقوال همه مقومان معتبر است و باید بین آنها جمع نمود. برای…

ارش شرط

ابراهیم عبدی پور ؛ علی ثقفی

چکیده: شروط ضمن عقد که نقش مهمی در تعریف، توسیعیا تحدید حقوق و تکالیف قراردادی متعاملین دارند، گاه درعمل عقیم می مانند و در نتیجه، تعادل اقتصادی قرارداد به نفع یکی از طرفین به هم می خورد. ضمانت اجرای فسخ که در قانون مدنی برای مشروط له پیش بینی شدهاست، علاوه بر آنکه ثبات و استحکاممعاملات را به مخاطره می اندازد، همیشه از وی جبران خسارت نمی کند.نظریه متداول بر پایه این استدلال که ارش امری است استثنائی و مقابله ای میان ثمن و شرط ضمن عقد وجود ندارد،…

ارش (حق تقلیل ثمن) و ارتباط آن با جبران خسارت

مسعودرضا رنجبرصحرایی

چکیده: ارش (حق تقلیل ثمن) به همراه جبران خسارت واکنشی پولی است که در مقابل عدم انجام تعهد به کار گرفته می شود. مساله این است که بین تقلیل ثمن و جبران خسارت چه ارتباطی وجود دارد. واکنش های مقابل عدم انجام تعهد به دو دسته تقسیم می شود: دسته ای که در مقابل نقض عهد اعمال می شود و دسته ای که در مقابل عدم انجام تعهد موجه اعمال می شود. حال تقلیل ثمن جزء کدام یک از این دو است؟ ارش در روایات ائمه به نوعی مسوولیت قراردادی ناشی از نقض تعهد بایع نسبت به…