موسسه طیبات
موسسه تحقیقات و آموزش فقه اقتصادی
مرور رده

پورتال فقه عمومی معاملات

اصالت عدم لزوم مقارنت رضایت با تجارت با تأکید بر دیدگاه امام خمینی(س)

محمدتقی فخلعی ؛ مریم صباغی ندوشن

چکیده: یکی از شرایط متعاقدین در باب معاملات، اختیار است، اختیار مطرح در این باب معنایی در مقابل جبر نیست، بلکه در مقابل کراهت و به معنای رضایت است که مشهور فقیهان آن را به معنای طیب نفس قلمداد کرده اند. و از اینکه فقیهان شرط اختیار را در کنار قصد یک شرط مستقلی قرار داده اند. معلوم می شود که هر یک غیر از دیگری بوده و در نتیجه انگاره وحدت بین آن دو منتفی می شود؛ چرا که یکی عامل اصلی انعقاد عقد بوده و در تحقق و تکوین اصل ماهیت عقد مؤثر است و دیگری،…

احکام اضطراری در فقه

بهنام قنبرپور

چکیده: خداوند منان برای تامین مصالح مسلمین و دفع مفسده از ایشان و برای نیل به سعادت دنیوی و اخروی شریعتی آسان مقرر نموده است. احکام الهی که احیاءکننده و موجب تعالی روح انسان است گاهی در موقعیت های خاص برای راحتی مکلفین از اصل خود عدول کرده و شرایط جدیدی به خود می گیرد. یعنی آن جایی که ضرری وجود مسلمان و جامعه او را تهدید کند، احکام اولی و واقعی که ابتدائا ثابت به نظر می رسد با رعایت شرایطی خاص تغییر کرده و پس از آن «احکام اضطراری یا ثانوی» خوانده…

عقد استصناع و بررسی ماهیت آن

فاطمه اعتمادیان

چکیده: استصناع به معنای طلب ساخت یا تولید می باشد و در این قرارداد، صنعت گر متعهد به تهیه مواد اولیه و ساخت مصنوع مطابق اوصاف و ویژگی های مورد نظر سفارش دهنده می گردد. آنچه به فقه امامیه منتسب می گردد عدم صحت چنین قراردادی است. در مقابل عده ای قائل به صحت این قرارداد بوده و آن را به عقودی نظیر بیع سلف، جعاله یا اجاره ملحق نموده اند. اما به نظر می رسد که استنصناع، عقدی صحیح و مستقل بوده و در زمره هیچ یک از عقود معین به شمار نمی آید. این مقاله،…

چگونگی کاربرد عقد استصناع در قانون عملیات بانکی بدون ربا

اکبر کمیجانی؛ محمدتقی نظرپور

چکیده: عقد استصناع از جمله قراردادهایی است که امروزه کاربرد بسیار گسترده دارد. این عقد به ویژه پس از اعلام مجمع فقهی سازمان کنفرانس اسلامی مبنی بر لازم الطرفین بودن آن، به علت ماهیت و ویژگی های خاص، در کشورهای اسلامی گسترش ویژه ای یافت. زیرا از یک سو، خرید و فروش کالاهای آماده، پاسخگوی نیازهای گوناگون و متنوع افراد، بنگاه ها و دولت نبوده و از سوی دیگر، عقدهای دیگر مانند: سلف، اجاره و جعاله نیز به علت محدودیت های خاص نمی توانست به سهولت نیازهای رو…

جایگاه بیع استصناع – قرارداد سفارش ساخت – در فقه شیعه و سنی

مریم نقدی دورباطی ؛ محمدرضا حیدریان

چکیده: در میان جوامع انسانی،انواع معاملات وجود دارد و انسان‌ها با توجه به وضع اقتصادی‌ و مالی خویش از هریک از آن اقسام بهره می‌جویند.از جمله؛معامله‌ی استصناع است‌ که در آن،شخص نزد صنعتگر می‌رود و از او می‌خواهد کالایی را برای او بسازد و میان‌ آن دو قراردادی منعقد می‌شود. آنچه که گاه به آن اشاره می‌شود آن است که از دیدگاه فقه شیعه این‌گونه معامله‌ صحیح نیست و منسوب به عدم صحت است،هدف نوشتار حاضر،بررسی مبانی فقهی‌ این‌گونه از بیع در میان شیعه و اهل…

تحلیل مفهوم عقد استصناع

عباس دهقانی نژاد؛ حسین عابدینی

چکیده: یکی از قراردادهایی که در میان عرف، رواج زیادی دارد، «عقد استصناع» است. مراد از استصناع این است که کسی از سازندهای بخواهد مالی را براساس شرایطی که به او میگوید، با مواد اولیة در اختیار خودش، ساخته و قیمت آنرا دریافت کند، مثل سفارش ساخت در، پنجره و... . این مقاله بر آن است که در ابتدا جایگاه عقد استصناع را در فقه اسلامی تبیین کند (مبحث اول)، سپس انطباق آنرا بر بعضی از عقود معین در حقوق مدنی ایران بررسی کند.(مبحث دوم) و در نهایت، مشروعیت و…

بیع استصناع

جمشید جعفرپور

چکیده: «بیع استصناع» به معنای فروش به سفارش می‌باشد. فروشنده متعهد به ساخت و تحویل کالایی مطابق سفارش خریدار می‌گردد و عقد بیع در زمان سفارش منعقد می‌گردد. چنین عقدی در جوامع عقلایی رسمی و پذیرفته شده می‌باشد. آنچه به طور مشهور به فقه شیعه منتسب می‌شود «عدم صحت» چنین معامله‌ای است. مقاله حاضر عهده‌دار بررسی این پدیده بر اساس موازین فقهی شیعه می‌باشد.

استقلال یا عدم استقلال عقد استصناع

محمد نقی نظرپور

چکیده: قرارداد استصناع یا سفارش ساخت کالا، امروزه به دلیل کاربرد وسیع آن در بسیاری از جوامع در عرصه نیازهای شخصی و اجتماعی به صورتی گسترده رواج دارد. امروزه بسیاری از شرکت ها، نهادها و مؤسسات، کالاهایی را تقاضا می کنند که نه تنها هم اکنون موجود نیست، بلکه از ابتدا تا انتها باید اجزای آن با ویژگی های مورد نظر طراحی و ساخته شود. در این موارد شرکت سازنده اگر سفارش ساخت نداشته باشد، تن به ساخت این کالا نمی دهد; زیرا چه بسا در فروش یا حتی در تأمین…

استصناع در فقه و حقوق ایران

دکتر غلامعلي سيفی؛ منصوره حسن زاده

چکیده: سفارش ساخت کالاهای دست ساز و پذیرش این قبیل سفارشات از سوی سازنده در سوابق حقوق ‏اسلامی تحت عنوان استصناع مورد بحث قرار گرفته است. ‏ صرفنظر از این که علمای برخی فرق و مذاهب اسلامی در صحت و اعتبار این تأسیس حقوقی تردید ‏جدی کرده اند، ماهیت حقوقی استصناع نیز بین فقهای اسلامی توصیف واحدی نیافته است. به نظر بعضی ‏توافق مستصنع و صانع مبنی بر ساخت کالا با طرح و مواد معین و تحویل آن به سفارش دهنده فاقد ماهیت ‏عقدی بوده و وعد (مواعده) شناخته می…