موسسه طیبات
موسسه تحقیقات و آموزش فقه اقتصادی

بانکداری بدون ربا از نگاه شهید صدر

نویسنده: سید عباس موسویان

چکیده: اندیشة اصلی شهید صدر در الگوی بانکداری بدون ربا، واسطه‌گری مالی بانک میان سپرده‌گذاران و سرمایه‌گذاران در قرارداد مضاربه است. در این الگو، بانک وجوه مازاد سپرده‌گذاران را جذب کرده؛ سپس آن‌ها را براساس مضاربه در اختیار سرمایه‌گذاران می‌گذارد. در این الگوی افزون بر سپرده‌های سرمایه‌گذاری سپرده پس‌انداز و جاری نیز در نظر گرفته شده است که اولی همانند سپرده سرمایه‌گذاری، و دومی براساس قرارداد قرض بدون بهره است و بانک افزون بر حفظ و نگهداری آن…

رویکردهای اقتصاددانان مسلمان در مسأله‌ی تحریم ربا

نویسنده: محمدحسین حسین زاده بحرینی / اندیشه حوزه 1384 شماره 53

چکیده: مسأله‏ی تحریم ربا در دو سطح قابل پی گیری است: در نخستین سطح، موجه و عادلانه بودن یا نبودن دریافت بهره توسط وام دهنده، فارغ از ملاحظات و آثار اجتماعی مترتب بر آن، مطمح نظر است و به این سؤال پاسخ داده می‏شود که آیا منطقاً و با غمض نظر از آموزه‏های دینی و ملاحظات اجتماعی، وام دهنده «حق» دارد، در ازای واگذاری بخشی از درآمد یا ثروت خود به دیگری برای مدتی معین، مازادی ثابت و از پیش تعیین شده - که اصطلاحا بهره نامیده می‏شود - از وی مطالبه نماید؟…

پیش‌بها (بیعانه)

بیعانه (عَرَبون؛ عُرْبون)، به معنای پیش پرداخت است. از آن در باب تجارت سخن رفته است و برخی معاصران در این خصوص رساله‌ای مستقل نگاشته‌اند. مجله فقه اهل البیت، شماره8، ص91.

تحلیل چالش‌های جریمه تأخیر تأدیه در بانکداری بدون ربا و ارائه راهکار جایگزین

وهاب قلیچ؛ فرشته ملاكريمی

چکیده: دریافت جریمه دیرکرد بازپرداخت تسهیلات بانکی از جمله بحث‌های چالشی و مورد نقد نظام بانکداری بدون ربا در ایران است. چالش‌های فقهی، حقوقی و اقتصادی فراوانی که درباره این مسئله وجود دارد ضرورت ارائه راهکارهای جایگزین را دو چندان می‌کند. پرسش اصلی مقاله این است که آیا می‌توان با استفاده از ظرفیت‌های موجود در فقه به راهکاری دست یافت که ضمن حل معضل مطالبه‌های معوّق و داشتن کارایی مناسب، شبهه شرعی نداشته باشد؟ مقاله پیش ‌رو درصدد است با استفاده…

بررسی فقهی و حقوقی وثایق بانکی

فرشته ملا کریمی

يكي از موضوعات مطرح در حوزه فقه بانكي، اخذ وثايق بانكي مي باشد. دريافت وثيقه از متقاضي تسهيلات در قالب قرارداد رهن تعريف مي گردد. وثيقه گذاري اسناد تجاري با مشكلاتي روبرو مي گردد. طبق اصول حاكم بر قرارداد رهن، تنها رهن اعيان صحيح است؛ چراكه داراي ويژگي به قبض درآمدن هستند اما رهن دين جايز نيست زيرا نمی‌توان آن را به قبض درآورد. اسناد تجاري هم به دليل اينكه معرف يك دين به شمار مي آيد، در زمره اعيان قرار نمی‌گيرد لذا به وثيقه نهادن آن جايز نمي…

صلح ابتدایی

مسعود امامی/ فصلنامه فقه اهل بیت ۱۳۸۲، شماره ۳۴

پیشگفتار عقد صلح در میان عقود شناخته شده دارای امتیازات وویژگیهای منحصر به فردی است که به این عقد، جایگاه مهم ووالایی را بخشیده است. از سویی، عقدی مستقل و اصیل می باشد که در احکام و شرایط تابع هیچ یک از عقود دیگر نیست. از سوی دیگر، این عقد می تواند نتایج و ثمرات بیشترعقود و ایقاعات شناخته شده، یا حتی قراردادهای نو پیدایی را که تحت هیچ یک از عقود معین جای نمی گیرند، به بارآورد. این گستردگی و توسعه منحصر به عقد صلح می باشد،و عقود دیگراز آن بی بهره…

دیدگاه غرب به بانکداری اسلامی

تحقيقات اخير مؤسسات رتبه‌بندی غرب و تحلیل‌های منتشرشده در نشريات غربي نشان می‌دهند بانکداري اسلامي در حال رشد بوده و مؤسسات مالي اسلامي طبق شريعت به‌خوبی مسير بهبود را طي می‌کنند. جاي شگفتي دارد كه بانكداران غربي كه براي قرن‌ها به پديده‌اي بنام بهره يا «ربا» خو گرفته بودند، بانكداري اسلامي و ماليه اسلامي را با آغوش باز مي‌پذيرند و از خلاقيت‌هاي بانكداران اسلامي، بهره مي‌جويند. درنتیجه بانكداري و ماليه اسلامي كه تا چند سال قبل به‌عنوان يك «وصله…