موسسه طیبات
موسسه تحقیقات و آموزش فقه اقتصادی

احادیثی درباره کسب روزی حلال و مذمت ثروت‌اندوزی

رسول خدا صلى اللّه عليه و آله «طلب حلال بر هر مرد و زن مسلمان واجب است». «كسى كه به شب در آيد در حالى كه به سبب طلب حلال خسته باشد، آمرزيده داخل شب شده است». «عبادت هفتاد جزء است و افضل همه اجزاء، طلب حلال است». «عبادت ده جزء است، نه جزء آن در طلب حلال است». «هر كه از دسترنج خود بخورد، از صراط برق آسا بگذرد». «هر كه از دسترنج خود بخورد، خداوند با رحمت به وى بنگرد و هرگز عذابش نكند». علم ‏اخلاق ‏اسلامى ج: 3، ص: 235 «هر كه از…

بررسی فقهی کم فروشی در معاملات

نویسندگان: علی اکبر ایزدی فرد؛ حسین کاویار

یکی از آسیب هایی که کسب و کار حلال را تهدید می کند، کم فروشی است که در دین مقدس اسلام به شدت نکوهش شده است، تا آنجا که خداوند در قرآن کریم، سوره ای بدین نام نازل کرده و عاملان آن را نکوهیده است. درآداب تجارت آمده که بهتر است مؤمنان هنگام پیمانه و وزن، کمی بیشتر بگذارند و هنگام گرفتن حق خود، مقداری کمتر بردارند. بر خلاف نظر مشهور که کمفروشی را محدود به امور قابل کیل و وزن دانستهاند، این مفهوم دامنهی بسیارگسترده دارد و شامل هرگونه نقصان در ارائهی…

الگوی مطلوب ذخیره قانونی در بانکداری اسلامی

نویسندگان: سید عباس موسویان؛ علی نظری

چکیده: استفاده از تغییر نرخ ذخیره قانونی به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای غیرمستقیم سیاست پولی که در بانکداری متعارف و به ویژه در اقتصاد کشورهای در حال توسعه بشمار می‌رود، از جمله چالش‌های بانکداری اسلامی است که بایستی پیرامون آن تحقیق و بررسی شود. معرفی الگوهای گوناگون ذخیره قانونی برای اجرا در یک نظام بانکداری اسلامی سبب شده است که این مسئله ایجاد شود که الگوی مطلوب کدام است. از جمله آفت‌های مورد نظر در این نظریات، افراط و تفریط و در نظر نگرفتن…

کاهش پیامد منفی اطلاعات نامتقارن توسط قاعده نفی غرر

نویسنده: اعظم کوهی اصفهانی

از دهه 1970 به بعد عدم تقارن اطلاعات به عنوان يكي از موضوعات مهم در اقتصاد مطرح شد و اقتصاددانان همواره به دنبال يافتن راه حلهايي براي مقابله با اطلاعات نامتقارن بودهاند. با وجود اطلاعات نامتقارن مكانيزم خودكار بازار قادر به حل مشكلات نخواهد بود. در اين مقاله ضمن معرفي نظريه اطلاعات نامتقارن و راه حل هاي آن بررسي خواهد شد كه آيا منع غرر در اسلام مي تواند عواقب ناشي از اطلاعات نامتقارن را برطرف كند. روش پژوهش براي جمع آوري اطلاعات روش اسنادي و…

آسیب‌شناسی عقد جعاله در نظام بانکداری بدون ربای ایران

نویسندگان: محمدمهدی عسكری؛ مهدی رعایائی

چکیده: پس از گذشت حدود سه دهه از تصويب و اجراي قانون عمليات بانكي بدون ربا در ايران ضروري به نظر مي رسد تا ابعاد گوناگون اين قانون مورد مطالعه و آسيب شناسي قرار بگيرند. به عبارت ديگر بايستي تمامي عقود به صورت جامع در نظام بانكداري بدون ربا مورد مطالعه و بازبيني قرار گرفته و نحوه تجهيز و تخصيص منابع در نظام بانكداري بدون ربا و جايگاه هر يك از عقود در اين نظام مشخص گردد تا با بررسي دقيق و موشكافانه و همچنين اصلاح و تكميل قوانين با توجه به تجربه به…

نقش بانکداری بدون ربا در رفع فقر

سعید فراهانی فرد / نامه مفید، شماره 17، 1378

چکیده: امروزه بسیاری از کشورهای جهان اسلام مواجه با فقر و توسعه نیافتگی می باشند. عوامل گوناگون سیاسی، اقتصادی و فرهنگی در پیدایش این پدیده مؤثر بوده اند. در میان عوامل اقتصادی، حاکمیت نظام بهره نقش تعیین کننده ای در تشدید فقر داشته است. در دهه های اخیر، این معضل، در کنار دغدغه دین باوری، دانشمندان مسلمان را بر ترسیم الگوهای بانکداری بدون ربا واداشته است. تحقق نظام بانکی بدون ربا همراه با اجرای سایر ابعاد نظام اقتصادی اسلام به رفع فقر از این…

بررسی فقهی کارت‌های اعتباری در بانکداری بدون ربا

نویسنده: سید عباس موسویان

چکیده: صنعت بانکداری متناسب با نیازهای جامعه، ابزارهای جدید ارائه می کند. یکی از این ابزارها کارت های اعتباری است. بانک ها و مؤسسه های مالی، کارت هایی را در اختیار مشتریان می گذارند تا آنان کالاها و خدمات مورد نیاز خود را بدون پرداخت پول نقد بخرند. استفاده از کارت های اعتباری باعث صرفه جویی در وقت، دقت در محاسبه و آسایش روحی دارنده کارت می شود؛ چنان که در اقتصاد ملی مانع از هدررفتن هزینه های جمع آوری و از بین بردن اسکناس های کهنه و چاپ اسکناس های…

متن کامل مواد قانونی طرح جدید بانکداری بدون ربا

بررسی طرح اصلاح قانون عملیات بانکی بدون ربا ذیل اصل ۸۵ قانون اساسی، از جمله دستورکارهای امروز، دوشنبه، ۲۰ اردیبهشت‌ماه مجلس شورای اسلامی بود که با رأی اکثریت نمایندگان به تصویب رسید. طرح اصلاح قانون عملیات بانکی بدون ربا، که از مدت‌ها قبل در دستور کارگروه ویژه‌‌ای در مجلس شور‌ای اسلامی در حال بررسی بود، سرانجام در آخرین روزهای کاری مجلس دهم در صحن علنی و در ۶ فصل و ۶۷ ماده با امضای ۲۱ نفر ذیل اصل ۸۵ قانون اساسی اعلام وصول شد. براساس پیشنهاد این…

مجموعه قوانین روابط موجر و مستاجر

قانون روابط موجر و مستاجر مصوب 1376 فصل اول - روابط موجر و مستاجر ماده1- از تاریخ لازم الاجرا شدن این قانون، اجاره کلیه اماکن اعم از مسکونی ، تجاری، محل کسب و پیشه، اماکن آموزشی، خوابگاههای دانشجویی و ساختمانهای دولتی و نظایر آن که با قرار داد رسمی یا عادی منعقد می شود تابع مقررات قانون مدنی و مقررات مندرج در این قانون و شرایط مقرر بین موجر و مستأجر خواهد بود. ماده2- قرار دادهای عادی اجاره باید با قید مدت اجاره در دو نسخه تنظیم شود و به…

ربای معاملی

این نوع ربا در زمان های قدیم كه مبادله‌ كالا با كالا رواج داشت بیشتر رایج بود. اما امروزه كه بیشتر معاملات بوسیله پول انجام می‌شود، ربای معاملی كمتر مطرح می‌شود و غیر از مواردی خاص، این نوع ربا مصداق چندانی ندارد.