صفحه نخست - موسسه تحقیقات و آموزش فقه اقتصادی

لایحه قانونی تعزیرات - ماده ۵۹۵ هر نوع توافق بین دو یا چند نفر تحت هر قراردادی از قبیل بیع، قرض، صلح و امثال آن جنسی را با شرط اضافه با همان جنس مکیل و موزون معامله نماید و یا زاید بر مبلغ پرداختی، دریافت نماید ربا محسوب و جرم شناخته می‌شود. مرتکبین اعم از ربادهنده، رباگیرنده و واسطه بین آن‌ها علاوه بر رد اضافه به صاحب مال به شش ماه تا سه سال حبس و تا (۷۴) ضربه شلاق و نیز معادل مال مورد ربا به عنوان جزای نقدی محکوم می‌گردند. تبصره۱: در صورت…

با توجه به‌ این‌که وجود بانک در هر نظام اقتصادی جزء ضروریات است، در نظام اسلامی‌ نیز نمی‌توان بانک را به‌صرف این‌که با شبهه شرعی مواجه هستند حذف نمود و از هیچ‌کدام از مراجع بزرگوار تقلید نیز چنین چیزی نقل نشده است؛ بلکه باید از ظرفیت عظیم فقه پویای اسلام بهره جست و با تحقیق و پژوهش‌های کاربردی، مدل شرعی و عملیاتی بانکداری اسلامی طراحی نمود. بر این اساس قانون بانکداری بدون ریای ایران، در سال 1362 و با استفاده‌ از تحقیقات ارزشمند مرحوم شهید…

فتواي حضرت امام خميني(رضوان الله تعالي عليه) سؤال: با توجه به اینکه شنیده‌ایم برخی از معاملاتی که در بانک‌ها انجام می‌گیرد صوری بوده و اشکال شرعی دارد، قرض دادن به بانک (افتتاح حساب قرض‌الحسنه) چه حکمی دارد؟ و اساساً ثوابی که در روایات برای قرض دادن آمده شامل کسی که در بانک حساب قرض‌الحسنه باز می‌کند نیز می‌شود؟ جواب: امانات و ودیعه‌هایی كه اشخاص به بانك‌ها مى‌دهند (و آن را سپرده بانكى مى‌گویند) اگر عنوان قرض و تملیك با ضمانت را داشته باشد…

بانک‌ها برای حساب‌های قرض‌الحسنۀ پس‌انداز و جاری هیچ سودی پرداخت نمی‌کنند ولی طبق قانون، بانک‌ها در برخی فصول سال جوایزی را پرداخت می‌کنند که در این بخش حکم جوایز بانکی را از منظر مراجع بررسی می‌نماییم. ماده 6 قانون در مورد جوایز بانکی می‌گوید: بانک‌ها می‌توانند به منظور جذب و تجهیز سپرده‌ها، با اتخاذ روش‌های تشویقی، از امتیازات ذیل به سپرده‌گذاران اعطا نمایند؛ الف: اعطای جوائز غیر ثابت نقدی یا جنسی برای سپرده‌های قرض‌الحسنه. ب: تخفیف و یا…

یکی از شیوه‌هایی که در صندوق‌های قرض‌الحسنه و نیز در برخی از بانک‌ها مرسوم شده، این است که وقتی مشتری درخواست وام قرض‌الحسنه دارد، متصدی شعبه بانک اعلام می‌کند که شما باید مبلغی را تحت قالب قرض در این بانک پس‌انداز کنید تا بعد از مدت مشخص، به شما قرض پرداخت نماید. سؤالی که پیش می‌آید این است که آیا شرط سپرده‌گذاری از سوی بانک‌ها برای پرداخت وام قرض‌الحسنه از نظر شرعی جایز است یا نه؟ اگر جایز نیست، آیا راه حل دیگری برای این مشکل وجود دارد؟ در این…

مقدمه سپرده‌گذاری برای اخذ تسهیلات، در صورتی حرام و ربوی می‌شود که فرد وجوه خود را به بانک «قرض» داده باشد؛ اما در صورتی که وجوه را تحت عنوان سرمایه‌گذاری به شرط اخذ تسهیلات به بانک بسپارد ایرادی نخواهد داشت؛ زیرا قرضی در کار نیست که ربا پدید آید. این نوع سرمایه‌گذاری برای اخذ تسهیلات را اصطلاحاً «سپرده سرمایه‌گذار‌ی امتیازی» می‌نامند. در این نوع سرمایه‌گذاری، سپرده‌گذار وجوه خود را نزد بانک سرمایه‌گذاری می‌کند(نه قرض) تا بانک با وجوه وی همانند…

امروزه بین بانک‌ها به خاطر به دست آوردن منابع بیشتر و مصرف بهینه آن‌ها و در نتیجه کسب سود بیشتر، رقابت سختی بین آن‌ها وجود دارد که گاهی این رقابت‌ها ناسالم شده و منجر به افتادن در دام گناه بزرگ ربا می‌شوند. یکی از منابع ارزان قیمتی که در اختیار بانک‌ها است، حساب‌های جاری است. بانک‌ها به این حساب‌ها به خاطرماهیت قرض‌الحسنه‌ای که دارند، هیچ سودی پرداخت نمی‌کنند و از طرفی به خاطر تملیکی بودن عقد قرض، این وجوه به ملکیت بانک درآمده و بانک‌ها…

یکی از سؤالاتی که معمولاً در بین مردم مطرح می‌شود این است که، سودهایی که بانک‌ها در مقابل ارائه تسهیلات دریافت می‌کنند چه حکمی دارد؟ آیا ربا است؟ در ادامه براساس استفتائات مراجع به آن پاسخ می‌دهیم. شما با انتخاب نام هر کدام از مراجع عظام تقليد مي‌توانيد فتاواي ايشان را ملاحظه نماييد. فتواي حضرت امام خامنه‌اي(مد ظله العالي) سؤال1: آیا بهره‏اى كه بانك‌هاى جمهورى اسلامی ‌از مردم برای وام‌های خرید مسكن، دامدارى، كشاورزى و غیره، مطالبه…

یکی از مواردی که متاسفانه توسط مشتریان بانک‌ها صورت می‌گیرد، مشکل عدم بکارگیری تسهیلات دریافتی در موضوع درخواستی قرارداد است. این مساله موجب بروز مشکلاتی در استفاده مشتری از اصل تسهیلات دریافتی و نیز در سودهای دریافتی توسط بانک می‌شود. در این زمینه استفتائاتی از مراجع شده است که در ادامه می‌آوریم. شما با انتخاب نام هر کدام از مراجع عظام تقليد مي‌توانيد فتاواي ايشان را ملاحظه نماييد. فتواي حضرت امام خامنه‌اي(مد ظله العالي) سؤال1: اگر انسان…

از موارد چالشی در مباحث بانکی بحث اخذ جرایم برای تأخیر در پرداخت دیون توسط مشتریان می‌باشد. نظر شورای محترم نگهبان و برخی از مراجع عظام تقلید در مورد جریمه تأخیر، این است که به دو شرط بانک‌ها می‌توانند جریمه تأخیر دریافت نمایند: شرط اول: اخذ جریمه به‌عنوان وجه‌التزام باشد نه به ‌این عنوان که بدهکار با پرداخت جریمه، حق داشته باشد که تأخیر نماید. توضیح این‌که یکی از مصادیق ربا، تمدید مدت پرداخت در مقابل افزایش میزان بدهی می‌باشد که به ‌آن…